Lato może się skończyć, ale problem ze stopami nie zawsze znika razem z wakacjami.

Basen, hotelowe prysznice, sauna, siłownia, wspólne szatnie, spocone obuwie sportowe – latem nasze stopy mają kontakt z wieloma czynnikami, które mogą sprzyjać rozwojowi infekcji.

Po wakacjach część osób zaczyna zauważać swędzenie między palcami, łuszczenie skóry, pieczenie, pękanie naskórka albo zmiany na paznokciach.

Dlaczego często dzieje się to dopiero jesienią?

Objawy grzybicy nie muszą pojawić się bezpośrednio po zakażeniu. Mogą rozwijać się stopniowo, a początkowe zmiany łatwo pomylić ze zwykłym przesuszeniem skóry.

Jesienią, gdy stopy przez wiele godzin pozostają w skarpetach i zamkniętym obuwiu, problem może stać się bardziej widoczny.

Grzybica stóp to nie tylko swędzenie między palcami

Grzybica stóp, czyli tinea pedis, może mieć różny obraz.

Zmiany mogą pojawiać się:

• między palcami,
• na podeszwach,
• na bocznych powierzchniach stóp,
• w postaci pęcherzy,
• jako łuszczenie,
• jako przesuszenie i pękanie skóry.

Jedną z postaci jest tzw. grzybica mokasynowa, w której łuszczenie obejmuje podeszwę oraz boczne części stopy.

Brak intensywnego świądu nie oznacza więc automatycznie, że grzybicy nie ma.

Dlaczego jesienią objawy mogą się nasilać?

Grzyby odpowiedzialne za infekcje skóry dobrze rozwijają się w środowisku ciepłym i wilgotnym.

Znaczenie mają między innymi:

• nadmierna potliwość stóp,
• wilgotne skarpety,
• nieprzewiewne obuwie,
• wielogodzinne noszenie zamkniętych butów,
• chodzenie boso po wspólnych, wilgotnych powierzchniach.

Jesień sama w sobie nie powoduje grzybicy. Może jednak stworzyć warunki, w których istniejąca wcześniej infekcja staje się bardziej zauważalna.

Grzybica czy po prostu sucha skóra?

To jedna z najczęstszych wątpliwości.

Biała, łuszcząca się skóra rzeczywiście może wynikać z przesuszenia. Podobny obraz może jednak występować również przy infekcji grzybiczej.

Szczególną uwagę warto zwrócić na:

• łuszczenie między palcami,
• świąd i pieczenie,
• nawracające pękanie skóry,
• łuszczenie podeszwy i boków stopy,
• zmiany utrzymujące się mimo pielęgnacji.

Sam wygląd skóry nie zawsze wystarcza do postawienia pewnego rozpoznania.

Jeżeli zmiany są przewlekłe, nietypowe lub regularnie powracają, warto skonsultować je ze specjalistą. W razie potrzeby lekarz może zlecić badanie mykologiczne.

Czy grzybica może obejmować również paznokcie?

Tak. Grzybica skóry stóp i grzybica paznokci mogą współistnieć.

Niepokojące mogą być między innymi:

• zmiana koloru płytki paznokciowej,
• zgrubienie paznokcia,
• kruchość i rozwarstwianie,
• gromadzenie się mas rogowych pod płytką.

Nie każda zmiana paznokcia oznacza jednak grzybicę. Podobny obraz mogą powodować również urazy, ucisk obuwia czy choroby dermatologiczne.

Dlatego przy podejrzeniu grzybicy paznokci lepiej postawić na diagnostykę niż leczenie „na wszelki wypadek”.

Jak ograniczyć ryzyko nawrotów?

Samo leczenie widocznej zmiany może nie wystarczyć, jeśli nadal utrzymują się warunki sprzyjające infekcji.

W codziennej profilaktyce warto pamiętać o kilku prostych zasadach:

• dokładnie osuszaj stopy, szczególnie przestrzenie między palcami,
• zmieniaj wilgotne skarpety,
• pozwalaj obuwiu wyschnąć przed ponownym założeniem,
• na basenie i w szatni korzystaj z własnych klapek,
• nie używaj wspólnych ręczników i obuwia,
• unikaj agresywnego ścierania uszkodzonej skóry.

Jeżeli skóra pęka głęboko, jest bolesna, zaczerwieniona lub pojawia się obrzęk albo wydzielina, problem wymaga konsultacji medycznej.

Kiedy warto zgłosić się do podologa lub dermatologa?

Konsultację warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy:

• zmiany utrzymują się mimo prawidłowej pielęgnacji,
• skóra regularnie pęka,
• pojawia się nasilone pieczenie lub świąd,
• problem regularnie powraca,
• zmiany dotyczą również paznokci,
• paznokieć zmienia kolor, grubość lub strukturę,
• nie wiadomo, czy mamy do czynienia z grzybicą,
• dotychczasowe postępowanie nie przynosi poprawy.

Podolog może ocenić stan skóry i paznokci oraz wskazać, czy sytuacja wymaga dalszej diagnostyki lub konsultacji lekarskiej.

Szczególna ostrożność przy cukrzycy

U osób z cukrzycą wszelkie infekcje i uszkodzenia skóry stóp wymagają większej uwagi.

Nawet niewielkie pęknięcie może mieć większe znaczenie, zwłaszcza jeśli współistnieją zaburzenia czucia lub krążenia.

W takiej sytuacji nie należy samodzielnie intensywnie opracowywać zmian. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest konsultacja ze specjalistą.

Jesienna kontrola stóp

Po wakacjach warto poświęcić kilka minut na dokładne obejrzenie stóp.

Sprawdź:

• czy skóra między palcami się łuszczy,
• czy pojawiły się pęknięcia,
• czy występuje świąd lub pieczenie,
• czy podeszwy zaczęły się nadmiernie złuszczać,
• czy któryś z paznokci zmienił kolor lub grubość,
• czy problem powraca mimo pielęgnacji.

Jeżeli zauważasz niepokojące zmiany, warto przyjrzeć się im bliżej zamiast przez kolejne tygodnie próbować kolejnych preparatów na własną rękę.

Nie każda łuszcząca się skóra oznacza grzybicę

Grzybica stóp nie zawsze zaczyna się od wyraźnych objawów. Czasami pierwszym sygnałem jest delikatne łuszczenie między palcami, innym razem sucha i szorstka skóra podeszwy.

Jednocześnie podobne zmiany mogą mieć zupełnie inną przyczynę.

Dlatego najważniejsze jest właściwe rozpoznanie problemu.

W podologii nie chodzi wyłącznie o usunięcie widocznej zmiany. Istotne jest ustalenie, czy mamy do czynienia z infekcją, zmianą mechaniczną, nadmiernym rogowaceniem czy problemem dermatologicznym.

Jeśli problem powraca, obejmuje paznokcie albo nie reaguje na dotychczasowe postępowanie, warto skonsultować go ze specjalistą.

Anna Wodzińska, podolog
Klinika Foot-Med